 | |  | |  | |  | |  | |  |
 |
| |
 |
| |
 |
| |
 |
| |
 |
υχολόγος - υχοθεραπεύτρια Αγγελική Καλαντζοπούλου |
Αρ. Αδ. Άσκησης Επαγγέλματος Ψυχολόγου: 382/04-01-2006
Η ειδικότητα του ψυχολόγου, ως έννοια, σκιαγραφείται από ένα
μυστήριο που συνοδεύουν αντιφατικά συναισθήματα: θαυμασμός, δέος αλλά
και φόβος αμφιβολία, ακόμα και υποτίμηση… με αλλά λόγια προκατάληψη!
Εκφράσεις δυσπιστίας, χιουμοριστικές, με εκφάνσεις ειρωνείας αλλά και
αποφυγής, αποτελούν μερικές από τις ποικίλες αντιδράσεις μπροστά στο
πρόθεμα «ψυχό-» και στον συνέχεια «-θεραπευτής» ή έστω «–λόγος»...
Μοιάζει σχεδόν ειρωνικό, σίγουρα όμως είναι αντιφατικό το
γεγονός ότι μια επιστημονική ειδικότητα, το έργο της οποίας αφορά
τόσο άμεσα στην παροχή βοήθειας, την ανακούφιση, την βελτίωση και
εξέλιξη του ανθρώπου, απελευθερώνοντας τον από σκέψεις,
συναισθήματα και καταστάσεις που τον εγκλωβίζουν...να αποφεύγεται
ή να αντιμετωπίζεται με δυσπιστία και προκατάληψη!
Θεωρούμε ότι είναι σημαντικό να διαψευσθεί αυτή η προκατάληψη
και να εξαλειφθεί η δυσπιστία, κυρίως λόγω του ότι υπάρχουν γύρω μας
άνθρωποι που δεν είναι ευτυχισμένοι, άλλοι πραγματικά υποφέρουν,
αντιμετωπίζουν προβλήματα (λιγότερο ή περισσότερο σοβαρά) και επειδή είναι
ψυχολογικά, τα παραμελούν, τα υποτιμούν, τα αποφεύγουν! Οι
δικαιολογίες για αυτό είναι πολλές και διαφορετικές σε κάθε άνθρωπο. Κοινώς
παρανομαστής: η δυσκολία των ανθρώπων να ασχοληθούν στην ουσία με
τον εαυτό τους και την ψυχική τους κατάσταση! Δυσκολία πολύ κατανοητή και
ανθρώπινη επιφορτισμένη όμως από τον «μύθο» της ψυχοθεραπείας.....
Σε μια προσπάθεια απομυθοποίησης του ταμπού της ψυχοθεραπείας
και του ψυχολόγου, παραθέτουμε ομαδοποιημένα τις πιο συνηθισμένες
κατηγορίες επιχειρημάτων που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι ως ανασταλτικό
παράγοντα για να μην επισκεφτούν ψυχολόγο.
| Η «ταμπέλα» Οι αντιδράσεις στην «έννοια» ψυχολόγος είναι ποικίλες και είτε εκφράζουν θαυμασμό είτε υποτίμηση εμπεριέχουν έναν ασυνείδητο αλλά ισχυρό φόβο: «αν πάω στον ψυχολόγο θα ανακαλύψει και θα αποκαλύψει κάτι φοβερό....μάλλον ότι κάτι δεν πάει καλά με μένα.» Η αλήθεια είναι ότι το μόνο πολύ φοβερό που μπορεί να ανακαλύψει ο ψυχολόγος για κάποιον, είναι η ανθρώπινη φύση του, η οποία εκτός από έλεγχο, δύναμη, αυτονομία, κ.α έχει και «αδυναμίες»... Βέβαια η παραπάνω ανησυχία είναι ισχυρή καθώς αγγίζει, υποσυνείδητα, τον «φόβο της τρέλας», φόβος που έχει υψώσει το πιο δογματικό τοίχος προκατάληψης μεταξύ του κόσμου και των ψυχολόγων: «Αν πάω στον ψυχολόγο σημαίνει ότι είμαι τρελός....» Το να έχουμε όμως προβλήματα ψυχικής ή ψυχολογικής φύσης, δεν μας κατατάσσει σε καμία περίπτωση στην κατηγορία των τρελών.... Κάποιος που απευθύνεται σε ένα θεραπευτή θα ήταν καλό να γνωρίζει ότι δεν πρόκειται να του γίνει μια διάγνωση και να του τοποθετηθεί μια ταμπέλα για να συνεχίσει την ζωή του με αυτήν. Κάτι τέτοιο, μπορεί να λειτουργήσει μονάχα ανασταλτικά και καθόλου ουσιαστικά όχι μόνο στην απόφαση επίσκεψης σε ψυχολόγο αλλά και στην πορεία της ψυχοθεραπείας. Ο σκοπό της διάγνωσης (η οποία αφορά κυρίως τον ψυχοθεραπευτή) δεν είναι να επιβαρύνει τον αναλυόμενο ή τον ψυχοθεραπευτή με περιοριστικές και αμετάκλητες ετικέτες, αλλά να διευκολύνει την επίγνωση, την ανάπτυξη και την ψυχική υγεία του αναλυόμενου. |
Μια άλλη ανησυχία που λαμβάνει διαστάσεις προκατάληψης, σχετίζεται με την ιδέα ότι ο ψυχολόγος θα ασκήσει μια τρομερή κριτική στον αναλυόμενο...κάτι που επιβεβαιώνεται πολύ συχνά μέσα από τηλεοπτικές εκπομπές που προβάλουν την ψυχολογική υποστήριξη. Ο ρόλος του ψυχολόγου -ψυχοθεραπευτή δεν είναι να κριτικάρει ανθρώπους και συμπεριφορές, υποδεικνύοντας τις «ιδανικές λύσεις» και τους «σωστούς τρόπους» προσθέτοντας ενοχές και χαρακτηρισμούς. Στόχος της ψυχοθεραπείας είναι να βοηθήσει τους ανθρώπους να ανακαλύψουν προσωπική οδό λύσεων και τρόπων συμπεριφοράς μαθαίνοντας τους να αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους (κάτι που οπλίζει με δύναμη) απαλλαγμένοι από ενοχές (που εγκλωβίζουν). Προς την πραγματοποίηση αυτού του στόχου, ενθαρρύνεται η ανάπτυξη μιας «θεραπευτικής σχέσης» που βασίζεται στην αμοιβαία συμμετοχή, στην ανοιχτή επικοινωνία και στην ισότητα. |
Ο φόβος μπροστά στο άγνωστο είναι πρωτογενής και πανανθρώπινος.... Άγνωστο εμπεριέχει η ίδια η εμπειρία με τον ψυχοθεραπευτή: «Τι θα συμβεί, τι θα αποκαλυφθεί; Τι θα καταλάβει για μένα;» κ.α . Ο φόβος αυτός συχνά αγγίζει τον πιο υπαρξιακό φόβο της γνωριμίας με άγνωστα κομμάτια του εαυτού και της προσωπικότητας μας. Αυτά παραμένουν στο σκοτάδι καθώς, είτε δεν μας αρέσουν και δεν τα θέλουμε για δικά μας, είτε γιατί δεν αντέχουμε ή δεν προλαβαίνουμε να ασχοληθούμε μαζί τους καθώς είναι αρκετά επώδυνα και «χρονοβόρα» αντίστοιχα. Σε κάθε περίπτωση πάντως είναι ΔΙΚΑ ΜΑΣ, είναι ο ΕΑΥΤΟΣ μας...Τις περισσότερες φορές μάλιστα σχετίζονται άμεσα με πολλά από τα «προβλήματα» μας. Η γνωριμία με τον «παραμελημένο» εαυτό, που διαμαρτύρεται ίσως εγείρει φόβο και συχνά οδύνη, αλλά τελικά αποτελεί μια πράξη φροντίδας, νοιαξίματος, που οφείλουμε στον εαυτό μας, καθώς είναι ο μόνος που έχουμε! Καθήκον του ψυχολόγου είναι η σταδιακή μετάβαση του αναλυόμενου στα σκοτεινά αυτά μονοπάτια της ψυχής του, με σεβασμό πάντα στο ρυθμό και στην διάθεση του. |
κοινωνικές απαιτήσεις της καθημερινότητας όχι μόνο δεν ευνοούν την επαφή με τα συναισθήματα και τον εαυτό μας αντίθετα την κατακρίνουν: Η εκδήλωση έντονων συναισθημάτων, κυρίως αρνητικών, σε χρονική διάρκεια πάνω των δύο ημερών θεωρείται, στην καλύτερη περίπτωση, «αδυναμία» στην χειρότερη ψυχοπαθολογία! Μοιάζει πολύ ειρωνικό, σε μια κοινωνία στην οποία οι ίδιες οι κοινωνικές συνθήκες (εργασιακές, οικονομικές, οικολογικές κ.α) ευνοούν την ψυχική δυσφορία (άγχος, θλίψη, ανησυχία, εκνευρισμός κ.α.), να συγχέεται αυτή η δυσφορία με την ψυχική διαταραχή. Αντικειμενικά πολύς χρόνος να ασχοληθούμε με το τι συμβαίνει μέσα μας, τι αισθανόμαστε, δεν υπάρχει! Τα συναισθήματα δυσφορίας δεν έχουν χώρο και χρόνο να αναδυθούν και να εκφραστούν, αλλά και αυτά που αναδύονται, πρέπει να καλύπτονται ή να ξεπερνιούνται γρήγορα αμφισβητώντας τη σπουδαιότητα τους.... Στο σημείο αυτό έρχεται να προστεθεί και η έμφυτη- φυσιολογική- τάση του ανθρώπου να αποφεύγει τον «πόνο» (φυσικό ή ψυχικό). Αποτελέσματα: 1. Αποφεύγεται μια εξίσου φυσιολογική και ζωτική για την ύπαρξη μας λειτουργία: αυτή του «αισθάνομαι» (βιώνω τα συναισθήματα μου ώσπου αυτά να εκτονωθούν). Σχεδόν έχει ξεχαστεί! Σοβαρότερη συνέπεια: η εμφάνιση «ανεξήγητων» συμπτωμάτων ψυχικής δυσφορίας ή και ψυχοσωματικών ενοχλήσεων. 2. Η τραγική αύξηση κατανάλωσης ψυχοφαρμάκων (κυρίως αντικαταθλιπτικών και ηρεμιστικών) με το παραμικρό! Οι άνθρωποι αναζητούν μια γρήγορη και εύκολη λύση στο πρόβλημα τους. Για την πλειοψηφία του κόσμου, είναι πολύ πιο εύκολο και λυτρωτικό, να πάρει ένα χάπι που θα παραπέμπει την αιτία του προβλήματος σε ανισορροπία χημικών ουσιών στον οργανισμό. Αυτό απαλλάσσει από την προσωπική ευθύνη και την μομφή, προσφέροντας την ελπίδα ότι η ανάρρωση θα επέλθει άμεσα! Το να βιώνουμε τα συναισθήματα μας, να αφήνουμε τον εαυτό μας να «ζει» αυτό που συναντά καθημερινά, είναι μια διαδικασία που χρειάζεται χρόνο και ενέργεια. Μπορεί ακόμα να εμπεριέχει πόνο, θλίψη, δυσκολία.... Αποτελεί όμως μια διαδρομή αναγνώρισης και εξέλιξης του εαυτού, μια διαδικασία που μας θυμίζει ότι είμαστε ζωντανοί, ενεργοί, ικανοί, δημιουργικοί υπεύθυνοι, ελεύθεροι... άνθρωποι! |
«Εγώ μπορώ να αντιμετωπίζω τα πάντα μόνος μου, δεν έχω ανάγκη κανένα!» Πρόκειται για ανθρώπους που έχουν έντονη μέσα τους την αίσθηση ότι αν δεν τα καταφέρουν μόνοι, δεν είναι ΑΡΚΕΤΟΙ (ικανοί, έξυπνοι άξιοι κοκ), είναι αδύναμοι. Ο «φόβος της ανεπάρκειας» (ή της αδυναμίας) αναδύεται συνήθως σε ζητήματα ψυχολογικής φύσης.... Προβλήματα υγείας ή βλάβης υλικών αγαθών (π.χ. μεταφορικό μέσο) μας παραπέμπουν σχεδόν άμεσα στον αντίστοιχο «ειδικό». Στα θέματα ψυχής λοιπόν «ειδικός» είναι ο ψυχολόγος! |
«Οι φίλοι ή/και η οικογένεια μου θα με βοηθήσουν.» Σαφώς φίλοι, σύντροφος και οικογένεια μπορούν να αποτελέσουν ένα σημαντικό υποστηρικτικό πλαίσιο για τον καθένα! Με τον ψυχολόγο δημιουργείται μια σχέση και ένα υποστηρικτικό πλαίσιο, αλλά σε καμία περίπτωση αυτό δεν είναι συγκρίσιμο με οποιασδήποτε άλλη κοινωνική ή προσωπική σχέση. Πέραν της βασικής διαφοράς που σχετίζεται με την ειδικότητα, ο ψυχολόγος δεν πρόκειται να μας υποδείξει τι να κάνουμε (ιδιαίτερα βάσει της δική του άποψης) δεν θα κρίνει αυτά που κάνουμε αν είναι καλά η κακά, σωστά ή λάθος, δεν θα μας πει τι έκανε μια γνωστή του σε μια παρόμοια περίπτωση ώστε να το κάνουμε και εμείς, δεν θα μας κοροϊδέψει, απορρίψει, υποτιμήσει! Από την άλλη, δεν θα μας «παραχαϊδέψει» επειδή του είμαστε ιδιαίτερα συμπαθείς, παρεμποδίζοντας μας να δούμε το πρόβλημα, να μην το επαναλάβουμε και να φτάσουμε στην λύση που μας αρμόζει. Τέτοια στοιχεία εμπεριέχονται στις σχέσεις με τους οικείους μας. Εξαιτίας της συναισθηματικής εμπλοκής που αναπτύσσεται, ενεργοποιούνται, πολύ φυσιολογικά, δυναμικές, ταυτίσεις και προβολές οι οποίες επιφορτίζουν τις απόψεις, και τις συμπεριφορές με το πολύ προσωπικό, υποκειμενικό στοιχείο! |
«Θα εξαρτηθώ από τον ψυχολόγο και θα κάνω ότι μου λέει». Φόβος ή ευχή για την επ' άπειρο αναπαραγωγή της σχέσης με τους γονείς μας! Ο ψυχολόγος προσπαθεί να χτίζει μια σχέση εμπιστοσύνης χωρίς να δημιουργεί σχέσεις εξάρτησης. Σκοπός είναι να βοηθήσει τον αναλυόμενο να πατήσει στα δικά του πόδια για να προχωρήσει. Από την άλλη ο θεραπευτής σε καμία περίπτωση δεν προσπαθεί να περάσει τα προσωπικά του πιστεύω, αντιλήψεις ιδεολογίες κ.α Η ψυχολογία δεν σχετίζεται με πολιτικές, θρησκευτικές, ηθικές ή άλλες ιδεολογίες του θεραπευτή. Ο θεραπευτής προσέχει πολύ ακόμα και στην διατύπωση των προσωπικών του απόψεων καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία σκέψης του αναλυόμενου και να τον οριοθετήσει σε ένα πλαίσιο αξιών και ιδεολογιών αντίστοιχο με αυτό που μεγάλωσε και του προκάλεσε προβλήματα. |
«Δεν έχω χρόνο ή /και δεν έχω χρήματα»: Αν και οι εποχές είναι δύσκολες, αυτό αποτελεί την πιο συνηθισμένη δικαιολογία για όσους δεν θέλουν να κάνουν κάτι για τον εαυτό τους. Μοιάζει οξύμωρο:διστάζουμε να επισκεφτούμε ψυχολόγο ενώ η ψυχική δυσφορία μπορεί να έχει εγκατασταθεί για καλά στην ζωή μας φέροντας το επιχείρημα του χρόνου και του χρήματος. Κανένας όμως δεν θα ρίσκαρε να καθυστερήσει για πολύ την επίσκεψη στον μηχανικό αυτοκινήτου, την στιγμή που το αυτοκίνητο παρουσίαζε προβλήματα στην οδήγηση. Λόγοι προσωπικής ασφάλειας αλλά και προστασίας της περιουσίας θα έκαναν την ανάγκη επιτακτική. Η επένδυση όμως σε ότι πολυτιμότερο έχουμε, τον εαυτό μας, μπαίνει συνήθως σε δεύτερη μοίρα! |
| Καλαντζοπούλου Αγγελική Για ραντεβού Τηλ. 6972273830 -210 9711119 Διεύθυνση Αβέρωφ 15 Δάφνη (πλησίον στάσης Μετρό Δάφνης) |
 |
 |
 |